Thuật ngữ CCTV cơ bản: đầu thu, AHD, CVI, WDR, PTZ là gì

CCTV (Closed Circuit Television, truyền hình mạch kín) là hệ thống camera giám sát truyền hình ảnh về một nơi xem và ghi riêng, không phát công khai. Khi tìm hiểu hay đọc báo giá camera, bạn sẽ gặp nhiều thuật ngữ như đầu thu, DVR, NVR, AHD, CVI, WDR, PTZ. Bài này giải thích ngắn gọn từng thuật ngữ, nhóm theo công nghệ truyền hình, thiết bị và tính năng.

Đầu thu camera là gì

“Đầu thu” là cách gọi quen thuộc của đầu ghi hình, thiết bị nhận tín hiệu từ các camera, nén và lưu vào ổ cứng, đồng thời cho xem trực tiếp, xem lại trên màn hình hoặc điện thoại. Với Hikvision và các hãng khác, đầu thu chia thành ba loại chính:

Loại đầu thu	Nhận camera	Ghi chú
DVR (Digital Video Recorder)	Camera analog HD qua cáp đồng trục	Dùng cho hệ AHD, HDCVI, HDTVI
NVR (Network Video Recorder)	Camera IP qua mạng	Một số model có sẵn cổng PoE
Đầu ghi lai (XVR, HVR)	Cả camera analog HD và một số kênh IP	Hợp khi nâng cấp dần hệ cũ

Thuật ngữ về công nghệ truyền hình ảnh

Analog HD: AHD, HDCVI, HDTVI

Đây là ba chuẩn truyền hình ảnh độ nét cao qua cáp đồng trục, kế thừa hạ tầng camera analog cũ. AHD là chuẩn analog HD phổ biến ở nhiều hãng; HDCVI (High Definition Composite Video Interface) do Dahua phát triển; HDTVI là chuẩn được Hikvision dùng cho dòng Turbo HD. Tín hiệu truyền dạng analog trên cáp, đến đầu ghi mới được số hóa và nén. Hiện nhiều camera và đầu ghi hỗ trợ đa chuẩn, chuyển qua lại bằng menu hoặc công tắc.

Camera IP

Camera IP số hóa và nén hình ngay trong camera, truyền qua mạng LAN hoặc WiFi. Ưu điểm là độ phân giải cao, nhiều tính năng thông minh và dễ mở rộng qua hạ tầng mạng.

Thuật ngữ về thiết bị và hình ảnh

Cảm biến hình ảnh: CMOS và CCD

Cảm biến biến ánh sáng thành tín hiệu điện. CCD từng phổ biến trong camera analog đời cũ. Hiện nay gần như toàn bộ camera giám sát mới, kể cả dòng cao cấp, dùng cảm biến CMOS vì tiêu thụ điện thấp, tốc độ đọc nhanh và chất lượng thiếu sáng đã cải thiện nhiều.

Megapixel (MP)

Số điểm ảnh của khung hình: 2MP tương đương 1080p, 4MP khoảng 2K, 8MP tương đương 4K. Độ phân giải cao giúp phóng to rõ hơn nhưng tốn băng thông và ổ cứng hơn.

WDR (Wide Dynamic Range)

Dải tương phản động rộng, giúp camera thấy rõ cả vùng sáng lẫn vùng tối trong cùng khung hình, ví dụ người đứng ở cửa kính ngược nắng. WDR thực (True WDR, thường ghi theo dB) hiệu quả hơn WDR xử lý bằng phần mềm (DWDR).

Ống kính tự động điều chỉnh khẩu độ (Auto Iris)

Ống kính tự mở hoặc khép khẩu độ theo lượng sáng, giúp hình không cháy sáng ban ngày và đủ sáng khi trời tối. Hay gặp ở camera ngoài trời, camera ống kính thay đổi tiêu cự.

Hồng ngoại (IR) và EXIR

Đèn hồng ngoại chiếu sáng vô hình giúp camera ghi hình ban đêm (đen trắng). EXIR là tên công nghệ hồng ngoại của Hikvision, phân bố sáng đều hơn.

Thuật ngữ về điều khiển và vận hành

PTZ (Pan, Tilt, Zoom)

Camera xoay ngang, nghiêng dọc và phóng to thu nhỏ điều khiển từ xa. PTZ thực có zoom quang học; camera xoay mini dân dụng thường chỉ có zoom số.

Alarm input, alarm output

Alarm input là cổng ngõ vào báo động trên camera hoặc đầu ghi, nối với cảm biến cửa từ, cảm biến hồng ngoại, nút khẩn. Khi cảm biến kích hoạt, hệ thống ghi hình, gửi thông báo hoặc bật còi qua alarm output.

Phát hiện chuyển động và phân tích thông minh

Phát hiện chuyển động dựa trên thay đổi điểm ảnh, dễ báo nhầm. Phân tích thông minh như hàng rào ảo, vượt vùng, phân biệt người và xe giúp cảnh báo chính xác hơn.

H.264, H.265

Chuẩn nén video. H.265 tiết kiệm khoảng một nửa dung lượng so với H.264 ở cùng chất lượng, nhưng đầu ghi và phần mềm xem cần hỗ trợ.

Thuật ngữ mạng hay gặp khi lắp camera IP: PoE, ONVIF, P2P, bitrate

Ngoài các thuật ngữ về hình ảnh, khi chuyển từ hệ analog sang camera IP bạn sẽ gặp thêm một nhóm thuật ngữ mạng. Hiểu đúng nhóm này giúp đọc báo giá, datasheet và trao đổi với kỹ thuật dễ hơn.

Thuật ngữ	Ý nghĩa	Khi nào cần quan tâm
PoE (Power over Ethernet)	Cấp nguồn cho camera qua chính sợi cáp mạng	Chọn switch hoặc đầu ghi có cổng PoE, tính tổng công suất
PoE+ (802.3at)	Chuẩn PoE công suất cao hơn, đến khoảng 30 W mỗi cổng	Camera PTZ, camera có đèn sưởi, đèn trợ sáng mạnh
ONVIF	Chuẩn chung để camera và đầu ghi khác hãng nói chuyện với nhau	Ghép camera hãng này vào đầu ghi hãng khác
RTSP	Giao thức lấy luồng video trực tiếp từ camera	Đưa camera vào phần mềm xem trên máy tính
P2P / cloud	Xem từ xa qua máy chủ trung gian của hãng, không cần mở port	Xem camera bằng app trên điện thoại
DDNS, mở port	Truy cập đầu ghi bằng tên miền và cổng mở trên router	Khi không dùng P2P; cần cấu hình bảo mật kỹ
Bitrate	Lượng dữ liệu mỗi giây của luồng video, tính bằng Mbps	Tính băng thông mạng và dung lượng ổ cứng
Luồng chính, luồng phụ	Luồng chất lượng cao để ghi; luồng nhẹ để xem trên điện thoại	Xem từ xa bị giật thì chuyển sang luồng phụ
VLAN	Chia một switch thành nhiều mạng tách biệt	Tách camera khỏi mạng máy tính, mạng khách

Áp dụng vào thực tế

• Cáp mạng cho camera PoE dài tối đa 100 m mỗi đường, dùng CAT5e hoặc CAT6 lõi đồng.
• Bitrate tham khảo khi dùng H.265: camera 2MP khoảng 1–2 Mbps, 4MP khoảng 2–4 Mbps (ước lượng, tùy cấu hình bitrate).
• Ưu tiên xem từ xa qua P2P của hãng; nếu buộc phải mở port, đổi cổng mặc định, đặt mật khẩu mạnh và cập nhật firmware.

Nếu bạn đang dựng mạng cho văn phòng có cả máy tính và camera, xem thêm dịch vụ lắp đặt WiFi cho văn phòng nhỏ.

Câu hỏi thường gặp về mạng cho camera

Camera ghi “PoE” có cắm vào switch thường được không?

Cắm được để truyền dữ liệu, nhưng camera sẽ không có điện. Khi đó cần adapter riêng hoặc bộ cấp nguồn PoE (PoE injector) đặt giữa switch và camera.

ONVIF có giúp dùng đủ tính năng khi ghép khác hãng không?

Không hẳn. ONVIF bảo đảm hình ảnh và một số điều khiển cơ bản; các tính năng thông minh riêng của từng hãng thường không chạy được.

Cần giải thích báo giá hoặc thiết kế mạng cho hệ camera IP, gửi danh sách thiết bị qua Zalo/Hotline 0911 287 898 — Lắp Đặt WiFi tư vấn phương án phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Đầu thu Hikvision có nhận camera hãng khác không?

Đầu thu NVR nhận được camera IP hãng khác qua ONVIF nếu camera hỗ trợ. Đầu thu DVR nhận được camera analog HD cùng chuẩn tín hiệu mà đầu thu hỗ trợ.

Thông số “IR 30 m” có nghĩa là thấy rõ người ở 30 m ban đêm?

Không hẳn. Đó là tầm chiếu tối đa trong điều kiện lý tưởng; để nhận diện người rõ, khoảng cách thực tế thường ngắn hơn nhiều.

Nên chọn hệ analog HD hay IP?

Analog HD hợp khi tận dụng cáp đồng trục sẵn có và ngân sách hạn chế. IP hợp cho hệ mới, cần độ phân giải cao, tính năng thông minh và mở rộng lâu dài.

Gửi nhu cầu hoặc hình ảnh khu vực cần lắp qua Zalo/Hotline 0911 287 898 — Lắp Đặt WiFi tư vấn phương án và báo giá phù hợp.